Esther en Joris uit Dieren verbouwen hun jaren-70-huis tot biobased EnerPHit-woning

‘Het meeste geld en werk zit in de dingen die je niet ziet’

Esther van Ophuizen-Dieker en haar man Joris kochten in februari een huis uit de jaren 70 in Dieren-West. Ze verbouwen het van top tot teen tot een EnerPHit-woning met natuurlijke materialen: houtvezelisolatie, leemstuc en een tegelkachel uit Oost-Duitsland. Ondertussen wonen ze tijdens de verbouwing in het huis, doet Esther de projectleiding en is koud douchen even de norm. “Je moet er echt om kunnen lachen, anders hou je het niet vol.”

Hoe zijn jullie aan dit huis gekomen?
“Dat is eigenlijk heel bijzonder. Een oud-collega van Joris woonde tijdelijk in dit huis, het ouderlijk huis van zijn vrouw. Ze lieten op dat moment zelf een huis in Groningen bouwen. Het ouderlijk huis in Dieren-West zou daarna verkocht worden. Ik zei dat Dieren-West een mooie wijk is en dat mijn wens voor ons volgende huis een tuin met volgroeide bomen was. ‘Dat is dit huis,’ zeiden de tijdelijke bewoners. ‘Misschien is dit huis wel iets voor jullie.’ Het had precies de sfeer, de tuin en het plekje dat we voor ogen hadden. We hebben het laten taxeren, met onze hypotheekadviseur gesproken en vlak voor een grote fietsreis besloten dat we het wilden kopen.”

Waarom kozen jullie voor een biobased EnerPHit-renovatie?
“Ons vorige huis, gebouwd in de jaren 60, hebben we samen met een aannemer verbouwd met gewone materialen. Het comfort ging vooruit, maar we dachten: dit kan beter. We zijn allebei van het klimaat en de duurzaamheid, dus we wilden het dit keer echt goed doen. Wat we vooral wilden, was de sfeer van de jaren 70 behouden en het huis tegelijk naar deze tijd brengen. Ik had al eens een passiefhuis gezien – dat is een huis dat zo goed geïsoleerd en luchtdicht is, met ventilatie die de warmte terugwint, dat je er bijna geen verwarming voor nodig hebt – en ben gaan zoeken naar een architect. Dat werd Jesse ten Have van Studio Natuurlijk Bouwen in Arnhem. Hij maakte niet alleen het ontwerp, maar rekende ook uit hoeveel isolatie we nodig hebben en welke details we nodig hebben om het huis luchtdicht te maken. En als je het luchtdicht maakt, heb je ook een ventilatiesysteem met warmteterugwinning nodig.”

Wat houdt de verbouwing in en hoe ver zijn jullie?
“We verbouwen het huis naar een nul-op-de-meterwoning met een warmtepomp, enkele lage temperatuur radiatoren, een tegelkachel, ventilatie met warmteterugwinning en zonnepanelen. Aan de buitenkant komt 23 centimeter houtvezelisolatie, op het dak 35 centimeter. Inmiddels ligt het dak dicht, zit de gevelbekleding er bijna op, staat de tegelkachel en is de oude aanbouw gesloopt. Dit najaar volgen nog het isoleren van de benedenverdieping en de uitbouw. We hopen dat alles met kerst klaar is.”

Jij doet zelf de projectleiding. Hoe pak je dat aan?
“Het is eigenlijk een tweede baan erbij. We hebben een basisplanning gemaakt en die besproken met de specialisten en de aannemer. Ik ben door mijn werk als omgevingsmanager gewend aan projectleiding, en in een mega-Excel houd ik bij wat we hebben uitgegeven, wat er nog open staat en hoe het loopt met de planning. Ons budget was te optimistisch ingeschat, dus we besteden veel meer. Het is heel veel werk, erg gaaf om zelf te doen en op momenten erg stressvol. Nu is er al veel gedaan maar nog niks echt af. Dat is een frustrerend moment, maar het is ook tof om je eigen huis zo goed te leren kennen.”

‘Het is een renovatie, dus je moet altijd keuzes maken’

Wat voor keuzes zijn dat?
“Elke dag weer, en het is steeds een afweging tussen duurzaamheid, wat vinden we mooi, budget en gemak. Leemstuc of gipsstuc? Welke verf? Je kunt extreem gaan en alles biobased doen, maar op een gegeven moment houdt het op. Soms wint duurzaamheid: op de muren komt leemstuc met leemfinish voor een kleur, en dat is eigenlijk gewoon modder op je muur. Soms winnen tijd en budget: op sommige plekken laten we gewoon stucen, want dat gaat sneller en wordt strakker. En soms is het een kwestie van smaak en advies. Niet alles in ons huis is dus biobased. Gelukkig denkt onze architect daar goed in mee.”

Jullie wonen zelf in het huis. Hoe is dat?
“Intens. In het begin sliepen we in de kelder. Het werk van de installateur heeft bijna drie maanden stilgelegen, dus we hebben geen verwarming en geen warm water. Gelukkig is hij weer aan de slag en wordt het warme water hopelijk volgende week aangesloten. Koud douchen en haren wassen levert een flinke brainfreeze op. En net toen de CV-ketel eruit ging, gaf de vaatwasser de geest. Ik heb de afgelopen 3 maanden met de hand afgewassen, eerst door water hiervoor te koken, maar al snel hebben we een tweedehands keukenboiler op Marktplaats gekocht en die aangesloten. Je moet er echt om kunnen lachen, anders hou je het niet vol.”

Wat is het mooiste moment tot nu toe?
“De tegelkachel. We wilden graag een tegelkachel, want de oude open haard vonden we niet mooi en is niet gezond, maar wel het centrale punt van het huis. Toen kwam ik de website tegen van een vrouw uit Nijmegen die oude tegelkachels uit Oost-Duitsland en Oostenrijk redt. Ze haalt ze uit panden die gesloopt worden en bouwt de binnenkant helemaal nieuw op, met de originele tegels aan de buitenkant. Ik ben er verliefd op geworden. Het voordeel is dat hij heel zuinig en schoon stookt. Hij moest eerst ruim een week drogen en nu leren we stoken. Iedereen die binnenkomt, zegt: ‘Wauw.’”

Wat zou je iemand adviseren die wil verduurzamen, maar niet weet waar te beginnen?
“Vraag jezelf eerst af wat je wilt bereiken. Gaat het je om duurzaamheid, om comfort? En wat heb je ervoor over, in geld en praktisch zin? Wij pakken een megaproject aan, en ik snap dat niet iedereen dat doet. Je kunt het ook klein houden. De isolatie die wij in het dak hebben, kun je ook op een gewone zolder doen. Wij lieten het inblazen door Warmteplan uit Brummen en dat was in een dag klaar. Ik heb subsidie aangevraagd en door biobased materialen te combineren met meerdere maatregelen kreeg ik meer subsidie terug dan het inblazen kostte. Wees je er ook van bewust dat het meeste geld en werk zit in de dingen die je niet ziet: het dak, de isolatie, de installaties. Niet in de tegelkachel of de nieuwe badkamer. En denk er ook niet te veel over na, dan begin je er gewoon niet aan.”

Jullie laten tijdens de Duurzame Huizenroute je huis zien. Wat kunnen bezoekers verwachten?
“Er is veel te zien, en omdat we zelf al in het huis wonen, zijn we flexibel. Als mensen willen zien hoe materialen eruitzien, hoe het werk wordt gedaan, wie er in de buurt kan helpen of waar ze moeten beginnen, geven we graag uitleg.”

En als alles klaar is, wat doe je dan als eerste?
“Dan ga ik ’s middags een taart bakken, want dat mis ik. En Joris mist zijn platenspeler
heel erg, om plaatjes te draaien. Dus we eindigen die dag met een stuk taart en muziekje bij onze tegelkachel.”

• Duurzame Huizenroute

  Zelf een kijkje nemen bij Esther en andere deelnemers? Gemeente Rheden doet op 31 oktober en 7 november mee aan de open dagen van de Duurzame Huizenroute. Kom binnen bij huiseigenaren in jouw buurt, stel vragen en bekijk installaties en oplossingen in de praktijk. Welke huizen meedoen, lees je binnenkort op onze kanalen en op duurzamehuizenroute.nl.